Niedobór testosteronu czynnikiem ryzyka ciężkiego przebiegu COVID-19?

Pandemia COVID-19 ujawniła wyraźne różnice w przebiegu choroby między kobietami a mężczyznami. U panów częściej obserwowano cięższy przebieg i wyższą śmiertelność, co skłoniło naukowców do zbadania roli testosteronu jako potencjalnego czynnika ryzyka. Jak wyglądają wyniki badań?

W artykule omawiamy możliwy wpływ niedoboru testosteronu na cięższy przebieg COVID-19 u mężczyzn. Przedstawiamy wyniki badań wskazujące, że niski poziom hormonu może ponad dwukrotnie zwiększać ryzyko hospitalizacji. Wyjaśniamy mechanizmy tego zjawiska, wskazujemy grupy szczególnego ryzyka oraz proponujemy działania profilaktyczne: od diagnostyki hormonalnej i poprawy stylu życia po rozważenie TRT w uzasadnionych przypadkach.

Czym jest COVID-19?

COVID-19 to choroba zakaźna wywoływana przez wirusa SARS-CoV-2, po raz pierwszy opisanego w 2019 roku w Chinach. Przenosi się głównie drogą kropelkową i atakuje przede wszystkim układ oddechowy, choć w cięższych przypadkach może uszkadzać także serce, nerki czy układ nerwowy. U osób starszych może prowadzić do poważnych powikłań: niewydolności oddechowej, zawałów, udarów, zakrzepicy czy przewlekłego pogorszenia funkcji poznawczych.

Choć globalna sytuacja jest obecnie opanowana dzięki szczepieniom i odporności populacyjnej, wirus nadal krąży. A co pewien czas pojawiają się nowe informacje o zakażeniach i ich skutkach, szczególnie w grupach ryzyka.

Dane z pierwszych lat pandemii pokazały wyraźne różnice w przebiegu choroby. Mężczyźni chorowali ciężej i mieli wyższą śmiertelność niż kobiety. W związku z tym naukowcy rozpoczęli poszukiwania przyczyn tej dysproporcji, analizując m.in. wpływ czynników hormonalnych, stylu życia oraz chorób współistniejących.

Mechanizm powiązania testosteronu z przebiegiem COVID-19

Badanie opublikowane 2 września w JAMA Network Open przez naukowców z Saint Louis University School of Medicine i Washington University School of Medicine wykazało, że mężczyźni z przewlekle niskim poziomem testosteronu (hipogonadyzm) są ponad dwukrotnie bardziej narażeni na hospitalizację z powodu COVID-19 niż ci z prawidłowym stężeniem hormonu.

Analiza obejmowała 723 mężczyzn, w tym 134 hospitalizowanych. U pacjentów stosujących terapię testosteronem ryzyko hospitalizacji było podobne do mężczyzn z prawidłowym poziomem hormonu, co sugeruje, że leczenie może wyrównywać ryzyko.

Uważa się bowiem, że niski poziom testosteronu zaburza równowagę między reakcją przeciwzapalną a prozapalną, upośledza siłę mięśni oddechowych oraz sprzyja rozwojowi metabolicznych i zapalnych czynników ryzyka, które kumulatywnie zwiększają ryzyko hospitalizacji i ciężkiego przebiegu. 

Grupy mężczyzn narażone na ciężki przebieg COVID-19

Biorąc pod uwagę powyższe mechanizmy, do grup mężczyzn szczególnie narażonych na ciężki przebieg COVID-19 należą przede wszystkim ci, którzy mają przewlekle niski poziom testosteronu. Ryzyko to rośnie wraz z wiekiem, ponieważ stężenie testosteronu naturalnie spada już od około 30-35. roku życia, a po 60. roku niedobory są powszechne.

Reasumując, do grup zwiększonego ryzyka zaliczają się m.in.:

• mężczyźni w starszym wieku (szczególnie powyżej 60 lat),
• pacjenci z rozpoznanym hipogonadyzmem,
• osoby z chorobami przewlekłymi sprzyjającymi spadkowi testosteronu (otyłość, cukrzyca typu 2, przewlekłe choroby płuc, choroby serca),
• mężczyźni z ograniczoną aktywnością fizyczną i obniżoną masą mięśniową.

W tych grupach osłabiona kondycja mięśni oddechowych, gorsza pojemność płuc, zaburzenia metaboliczne i osłabiona odpowiedź immunologiczna zwiększają prawdopodobieństwo hospitalizacji i powikłań w przebiegu COVID-19.

Możliwe działania profilaktyczne

Ponieważ naturalny spadek testosteronu postępuje wraz z wiekiem, a czynniki takie jak przewlekły stres, brak aktywności fizycznej, zła dieta czy choroby przewlekłe mogą go przyspieszać, warto wdrażać profilaktykę na kilku poziomach:

• regularna diagnostyka hormonalna – wczesne wykrycie niedoborów pozwala na szybką interwencję,
• optymalizacja stylu życia – aktywność fizyczna, dieta bogata w pełnowartościowe białko, zdrowe tłuszcze i mikroelementy (szczególnie cynk, magnez, witamina D),
• kontrola masy ciała i chorób przewlekłych – leczenie cukrzycy, nadciśnienia, chorób serca,
• rozważenie terapii testosteronem (TRT) – u pacjentów z potwierdzonym hipogonadyzmem, pod kontrolą specjalisty, co może poprawić odporność, wydolność i ogólny stan zdrowia.

Takie podejście pozwala nie tylko zmniejszyć ryzyko ciężkiego przebiegu infekcji, w tym COVID-19, ale także poprawić jakość życia i spowolnić procesy starzenia.

Sprawdź, czy Twój poziom testosteronu jest prawidłowy! Wyślij swoje wyniki badań do bezpłatnej analizy.

+48 500 753 766 [email protected]

Źródła:

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34226825

https://www.slu.edu/news/2022/september/hypogonadism-covid-research.php

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1698031X22000863