Obecnie normy poziomu testosteronu często nie uwzględniają różnic wynikających z wieku ani indywidualnych uwarunkowań fizjologicznych. Zakresy referencyjne ustalane są głównie na podstawie danych pochodzących od starszych mężczyzn, przez co mogą być niemiarodajne w przypadku młodszych pacjentów. Jak w takiej sytuacji postawić trafną diagnozę?

W artykule poruszamy problem niedoboru testosteronu, który może występować nawet przy „prawidłowych” wynikach laboratoryjnych. Obecnie obowiązujące normy często nie uwzględniają wieku ani indywidualnych cech pacjenta, co może utrudniać postawienie trafnej diagnozy — zwłaszcza u młodszych mężczyzn. Wyjaśniamy, dlaczego w ocenie hormonalnej kluczowe znaczenie ma analiza objawów klinicznych, poszerzona diagnostyka oraz indywidualne podejście do każdego pacjenta, a nie tylko mechaniczne porównanie wyniku do przedziału referencyjnego.

Testosteron. Jakie są normy i co oznacza prawidłowy poziom?

Zakresy referencyjne poziomu testosteronu różnią się w zależności od laboratorium i metody badania. Są ustalane na podstawie lokalnych danych populacyjnych oraz stosowanych metod analitycznych. 

Przyjmuje się, że prawidłowy poziom testosteronu całkowitego u dorosłych mężczyzn mieści się zwykle w zakresie 9,0-34,7 nmol/l (260-1000 ng/dl). W bardziej szczegółowych tabelach, uwzględniających wiek, podaje się np. wartości referencyjne 10,4-37,5 nmol/l (300-1080 ng/dl) dla mężczyzn w wieku 18-39 lat. 

Warto jednak zaznaczyć, że zakresy referencyjne nie zawsze odpowiadają wartościom optymalnym dla danego pacjenta. 

Kiedy mówimy o niskim poziomie testosteronu?

Niski testosteron, czyli hipogonadyzm męski, definiuje się jako stan, w którym stężenie testosteronu całkowitego we krwi spada poniżej przyjętej dolnej granicy normy, najczęściej <300 ng/dl (czyli <10,4 nmol/l), a często także <9,0 nmol/l, w zależności od metody i jednostek stosowanych przez laboratorium.

Do rozpoznania klinicznie istotnego niedoboru nie wystarcza jednak sam obniżony wynik. Istotne jest jednoczesne występowanie objawów klinicznych charakterystycznych dla hipogonadyzmu, takich jak: przewlekłe zmęczenie, spadek libido, zaburzenia erekcji, przyrost tkanki tłuszczowej, utrata masy mięśniowej, wahania nastroju czy pogorszenie koncentracji.

Czy niski testosteron zawsze widać w wynikach badań?

Nie zawsze. Dolna granica normy nie jest równoznaczna z wartością optymalną, a objawy niedoboru mogą pojawiać się już przy poziomach uznawanych za „niskie prawidłowe”.

Szczególnym wyzwaniem diagnostycznym są młodsi pacjenci, u których objawy bywają mniej charakterystyczne, a stosowane zakresy referencyjne nie uwzględniają ani konkretnego wieku, ani fizjologicznego punktu odniesienia dla młodej populacji.

Stosowanie jednolitych wartości progowych, niezależnie od wieku i kontekstu klinicznego, może prowadzić do przeoczenia rzeczywistego niedoboru hormonalnego.

Niedobór testosteronu przy “prawidłowych” wynikach. Rola objawów w rozpoznaniu niedoboru

W praktyce klinicznej nierzadko obserwuje się sytuacje, w których pacjenci zgłaszają typowe objawy hipogonadyzmu, mimo że ich poziom testosteronu całkowitego mieści się w granicach przyjętej normy. W takich przypadkach kluczowe znaczenie ma kompleksowa ocena zdrowia, obejmująca nie tylko analizę wyniku, ale również:

• wiek pacjenta (młodsi mężczyźni mogą mieć objawy przy wyższych wartościach),
• występowanie niespecyficznych, ale utrzymujących się objawów (np. spadek libido, stałe zmęczenie, zaburzenia koncentracji),
• oznaczenie dodatkowych parametrów, takich jak testosteron wolny, SHBG, LH, FSH, które pozwalają ocenić tło hormonalne bardziej precyzyjnie.

W wielu przypadkach nieprawidłowości ujawniają się dopiero w tej pogłębionej diagnostyce. Niestety, nie każdy specjalista stosuje takie podejście. Co może prowadzić do zbagatelizowania objawów i opóźnienia leczenia.

Dlatego w Męskiej Klinice przykładamy szczególną wagę do oceny całościowego obrazu klinicznego pacjenta, nie ograniczając się wyłącznie do wyniku. Nasze podejście łączy wiedzę z zakresu andrologii i endokrynologii z praktyką opartą na objawach, stylu życia, wieku i indywidualnych potrzebach.

Jak niski testosteron wpływa na organizm?

Niedobór testosteronu wywiera wpływ na wiele układów i funkcji organizmu. Jego skutki są wielopłaszczyznowe, dotyczą nie tylko sfery seksualnej, ale także metabolicznej, psychicznej i somatycznej:

• układ mięśniowo-szkieletowy: zmniejszenie masy i siły mięśniowej, obniżenie gęstości mineralnej kości, zwiększone ryzyko osteoporozy,
• gospodarka metaboliczna: insulinooporność, niekorzystny profil lipidowy, wzrost tkanki tłuszczowej, szczególnie trzewnej,
• funkcje seksualne: spadek libido, zaburzenia erekcji, obniżona częstość porannych erekcji,
• funkcje poznawcze i psychiczne: pogorszenie koncentracji, obniżony nastrój, drażliwość, w niektórych przypadkach objawy depresyjne,
• układ sercowo-naczyniowy: potencjalnie zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych przy długoletnim niedoborze,
• hematopoeza: możliwe obniżenie liczby erytrocytów i łagodna niedokrwistość.

Jak skutecznie podnieść testosteron? Sprawdzone strategie leczenia

Jak widać, niedobór testosteronu może istotnie wpływać na jakość życia i sprzyjać rozwojowi przewlekłych problemów zdrowotnych. Na szczęście współczesna medycyna dysponuje skutecznymi metodami, które pozwalają nie tylko przywrócić prawidłowy poziom testosteronu, ale też trwale poprawić stan zdrowia pacjenta.

W Męskiej Klinice stosujemy kompleksowe podejście diagnostyczno-terapeutyczne. Choć TRT stanowi skuteczną i ugruntowaną metodę leczenia niedoboru testosteronu, nie ograniczamy terapii wyłącznie do farmakologicznego podania hormonu.

Prowadzimy leczenie w modelu medycyny zintegrowanej, który obejmuje:

• szczegółową diagnostykę hormonalną i metaboliczną,
• ocenę stylu życia, w tym snu, poziomu stresu, aktywności fizycznej, masy ciała i nawyków żywieniowych,
• ciągłe wsparcie zespołu medycznego, regularny monitoring i dynamiczne dostosowywanie terapii do zmieniających się potrzeb pacjenta.

Takie podejście pozwala nie tylko skutecznie wyrównać poziom testosteronu, ale także osiągnąć trwałą poprawę ogólnego stanu zdrowia i jakości życia.

Masz objawy, ale nie wiesz, czy to na pewno testosteron? Zaufaj specjalistom. Wykonaj badania, umów się na e-konsultację i poznaj możliwości leczenia dostosowane do Twojego profilu zdrowotnego.

+48 500 753 766 lub [email protected]

Źródła:

https://medicine.umich.edu/sites/default/files/content/downloads/What%20Is%20a%20Normal%20Testosterone%20Level%20for%20Young%20Men%20Rethinking%20the%20300%20ngdL%20Cutoff%20for%20Testosterone%20Deficiency%20in%20Men%2020-44%20Years%20Old.pdf

https://www.medpagetoday.com/resource-centers/hypogonadism/trouble-serum-testosterone-testing/1084