Szacuje się, że mężczyźni chorują na kamicę nerkową 2-3 razy częściej niż kobiety. Nic dziwnego, że naukowcy zaczęli analizować rolę testosteronu, jako potencjalnego czynnika wpływającego na rozwój kamieni. Czy rzeczywiście jego poziom wpływa na ryzyko schorzenia?
Artykuł pomoże Ci zrozumieć, dlaczego testosteron odgrywa istotną rolę nie tylko w sferze seksualnej, ale także w zdrowiu metabolicznym i funkcjonowaniu układu moczowego. Dowiesz się, dlaczego mężczyźni są bardziej narażeni na kamicę nerkową i jaki związek z tym schorzeniem może mieć poziom testosteronu. Przedstawiamy najnowsze badania oraz praktyczne wskazówki dotyczące profilaktyki i diagnostyki hormonalnej.
Czym są kamienie nerkowe?
Kamienie nerkowe (nefrolitiaza, urolitiaza) to złogi zbudowane z kryształów substancji mineralnych i organicznych, które powstają w obrębie dróg moczowych, a następnie mogą przemieszczać się do moczowodów. Do najczęstszych składników kamieni należą szczawiany wapnia, fosforany wapnia, kwas moczowy, struwit oraz cystyna.
Tworzenie się kamieni jest wynikiem zaburzenia równowagi między substancjami sprzyjającymi ich krystalizacji a inhibitorami tego procesu. Kluczową rolę odgrywa odwodnienie, zaburzenia metaboliczne (np. hiperkalciuria, hiperoksaluria) oraz styl życia, w tym dieta i aktywność fizyczna.
Objawy kliniczne kamicy nerkowej:
- nagły, silny ból w okolicy lędźwiowej, często promieniujący do pachwiny (kolka nerkowa),
- krwiomocz (makro- lub mikroskopowy),
- częstomocz, bolesne parcie na mocz,
- nudności, wymioty,
- w przypadku infekcji także gorączka i dreszcze.
Uważa się, że mężczyźni chorują na kamicę nerkową 2-3 razy częściej niż kobiety. Przyczyny tej różnicy nie są w pełni poznane, jednak podejrzewa się, że znaczenie mają zarówno czynniki hormonalne, jak i metaboliczne oraz związane ze stylem życia.
Ze względu na wyraźnie wyższą częstość występowania kamicy nerkowej u mężczyzn, coraz więcej uwagi poświęca się analizie wpływu testosteronu na te obszary.
W aspekcie metabolicznym testosteron reguluje gospodarkę wapniowo-fosforanową oraz metabolizm kwasu moczowego, odgrywając istotną rolę w utrzymaniu równowagi mineralnej organizmu. Prawidłowy poziom tego hormonu wspiera też metabolizm lipidów, wrażliwość tkanek na insulinę i ogólną homeostazę energetyczną, co pośrednio wpływa na ryzyko powstawania złogów w drogach moczowych.
W układzie moczowym testosteron odpowiada za utrzymanie prawidłowej struktury i funkcji nabłonka wyściełającego drogi moczowe, wspiera także prawidłową kurczliwość mięśniówki pęcherza oraz wpływa na efektywność odpływu moczu. Dodatkowo uczestniczy w regulacji składu chemicznego moczu, co ma znaczenie dla procesów krystalizacji i funkcji ochronnych układu moczowego.
Co pokazują najnowsze badania?
W niedawnym badaniu opublikowanym w „International Journal of Impotence Research” oceniono związek między poziomem testosteronu a ryzykiem kamicy nerkowej u dorosłych mężczyzn. Analiza objęła dane 3234 pacjentów, którzy w latach 2010-2020 przeszli kompleksowe badania kontrolne w szpitalu uniwersyteckim w Seulu.
Uczestnicy mieli wykonane badania krwi (w tym oznaczenie testosteronu w surowicy), ultrasonografię jamy brzusznej oraz radiografię KUB. Diagnostyka kamieni opierała się na wykrywaniu złogów ≥3 mm, z wykorzystaniem kombinacji ultrasonografii i radiografii dla zwiększenia dokładności. W analizie uwzględniono istotne zmienne kliniczne (m.in. wiek, BMI, ciśnienie tętnicze, parametry metaboliczne).
Stwierdzono, że mężczyźni z poziomem testosteronu poniżej 3,33 ng/ml mieli o 65,5 proc. wyższe ryzyko obecności kamieni nerkowych w porównaniu z mężczyznami z wyższym stężeniem hormonu. Poziom testosteronu i wiek były jedynymi czynnikami niezależnie związanymi z ryzykiem kamicy po uwzględnieniu innych parametrów.
Wnioski z badania wskazują, że niski poziom testosteronu może być samodzielnym czynnikiem ryzyka rozwoju kamieni nerkowych u mężczyzn. Jednak uczeni podkreślają, że wymagane są dalsze badania, które potwierdzą, czy testosteron pełni rzeczywiście rolę ochronną, czy jest jedynie markerem ryzyka.
Znaczenie badań profilaktycznych i diagnostyki hormonalnej
Wyniki opisanego badania potwierdzają, że prawidłowy poziom testosteronu ma znaczenie nie tylko dla funkcji płciowych, ale również dla zdrowia metabolicznego i ryzyka innych schorzeń. Dlatego regularna kontrola stężenia testosteronu w surowicy powinna być elementem profilaktyki zdrowotnej u mężczyzn, zwłaszcza po 40. roku życia lub w przypadku występowania objawów mogących sugerować jego niedobór. Szczegółowe informacje na temat zakresu niezbędnych badań laboratoryjnych można znaleźć tutaj.
W sytuacji, gdy wyniki odbiegają od wartości referencyjnych, kluczowe jest wdrożenie ukierunkowanego postępowania prowadzonego przez specjalistów zajmujących się gospodarką hormonalną mężczyzn.
Źródła:
https://www.news-medical.net/news/20250506/Low-testosterone-linked-to-higher-kidney-stone-risk-in-men-study-finds.aspx
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9108235
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/kidney-stones/symptoms-causes/syc-20355755
