Terapia testosteronem a nowotwór prostaty - Męska Klinika

Blog

Terapia testosteronem a nowotwór prostaty

Terapia testosteronem a nowotwór prostaty

W ciągu ostatniej dekady znacząco zwiększyła się świadomość – zarówno pacjentów, jak i lekarzy oraz pozostałego personelu medycznego – na temat niedoboru testosteronu u mężczyzn. Nastąpił wzrost popularności terapii zastępczej testosteronem (TRT), szczególnie w grupie pacjentów w podeszłym wieku, u których zdiagnozowano późny hipogonadyzm (LOH). W konsekwencji, obok setek badań potwierdzających skuteczność TRT, pojawiło się wiele obaw i wątpliwości dotyczących bezpieczeństwa terapii. Jedną z nich dotyczy raka prostaty. Czy TRT sprzyja rozwojowi i progresji nowotworu? Sprawdzamy, co na ten temat mówią najnowsze badania.

Układ hormonalny a fizjologia prostaty

Androgeny – przede wszystkim testosteron produkowany przez komórki Leydiga w jądrach i dihydrotestosteron (DHT) wytwarzany z testosteronu w tkankach obwodowych – odgrywają kluczową rolę w rozwoju męskich cech płciowych, w tym w fizjologii prostaty. 

Testosteron wiąże się z globuliną wiążącą hormony płciowe. Pozostały, niezwiązany testosteron (określany jako wolny testosteron) jest najbardziej biodostępną i aktywną formą. W trakcie życia płodowego indukuje on rozwój najądrzy, nasieniowodów i pęcherzyków nasiennych. Dihydrotestosteron pośredniczy zaś w rozwoju prostaty, cewki moczowej oraz genitaliów. 

U chłopców przed okresem rozkwitania prostata pozostaje niewielka. Wraz z wejściem w okres dojrzewania, który wiąże się ze wzrostem androgenów, powiększa się nawet 10-krotnie. Badania sugerują, że DHT może wpływać na ciągły wzrost dojrzałego gruczołu prostaty w wieku dorosłym, powodując łagodny rozrost prostaty.

Prostata produkuje wydzielinę, która jest nośnikiem nasienia i jednym ze składników spermy. 

Poziom testosteronu a rak prostaty

W 1941 sformułowano hipotezę androgenów, sugerującą związek testosteronu z patogenezą i progresją raka prostaty. Teoria ta powstała po tym, gdy Huggins i Hodges zaobserwowali, że kastracja pacjentów z nowotworem prostaty, przynosi pozytywne rezultaty w leczeniu. 

Badania przeprowadzone w latach 90. XX wieku wskazały, że komórki nowotworowe reagują na androgeny, a w przypadku ich odstawienia dochodzi do apoptozy, czyli programowanej śmierci komórek. Wnioski te spowodowały, że do dzisiaj pacjenci z nowotworem prostaty (zwłaszcza w zaawansowanym stadium choroby) poddawani są terapii deprywacji androgenów.

Co ciekawe, pomimo powyższych danych, badania kliniczne dostarczają sprzecznych informacji na temat roli endogennego testosteronu w patogenezie raka prostaty. Literatura obfituje w zarówno badania wskazujące, że u mężczyzn z nowotworem poziom testosteronu był podwyższony, jak i obniżony. Nie brakuje również badań, które nie wykazują związku pomiędzy poziomem testosteronu a ryzykiem raka prostaty.

Największa liczba dostępnych badań dotyczy związku wysokiego poziomu testosteronu endogennego z ryzykiem rozwoju nowotworu. Warto zauważyć jednak, że opracowania te mają pewne ograniczenia. Specjaliści zwracają uwagę m.in. na oznaczanie poziomu testosteronu o różnych porach dnia. Obecnie coraz częściej podważana jest ich wartość naukowa.

Nieco mniejsze, ale skrupulatnie zaplanowane badania, zaowocowały odwrotnymi wnioskami. Badanie grupy mężczyzn z nieleczonym niedoborem testosteronu i PSA < 4,0 wykazało związek pomiędzy niskim poziomem testosteronu a ryzykiem raka prostaty. W prospektywnym badaniu koreańskich mężczyzn skorelowano wyniki biopsji prostaty z poziomem testosteronu, wskazując związek pomiędzy niedoborem a ryzykiem nowotworu.   

 W najnowszych badaniach podkreśla się przede wszystkim brak jednoznacznego powiązania raka prostaty z poziomem testosteronu. Temat bez wątpienia wymaga dalszych badań.

Terapia zastępcza testosteronem u mężczyzn z rakiem prostaty

Sformułowana niemal sto lat temu hipoteza androgenowa i skuteczność deprywacji androgenowej doprowadziły do przekonania, że TRT u pacjentów narażonych na raka prostaty jest dolewaniem oliwy do ognia. 

Dzisiejsza wiedza pozwala nam zaprzeczyć tej teorii. Współczesne badania sugerują, że TRT nie prowadzi do progresji raka prostaty. Kaplan ze współpracownikami opisał przypadki 1181 mężczyzn, którzy rozpoczęli terapię testosteronem po diagnozie nowotworu prostaty. W badaniu tym nie wykazano związku TRT ze śmiertelnością. Pastuszak i in. Opisali 103 przypadki mężczyzn stosujących TRT po prostatektomii, nie znajdując dowodów na zwiększoną częstość nawrotów choroby. 

Źródła:

Ramasamy R, Fisher ES, Schlegel PN. Testosterone replacement and prostate cancer.

Michaud JE, Billups KL, Partin AW. Testosterone and prostate cancer: an evidence-based review of pathogenesis and oncologic risk.

Loeb S, Folkvaljon Y, Damber JE, Alukal J, Lambe M, Stattin P. Testosterone Replacement Therapy and Risk of Favorable and Aggressive Prostate Cancer.

  • Testosteron a alkohol. Jak picie wpływa na Twoją męskość?

    Badania wskazują, że okazjonalny drink może spowodować umiarkowany i krótkotrwały wzrost poziomu testosteronu we krwi. Spożywanie alkoholu w nadmiarze przynosi jednak zgoła inne skutki. Sprawia, że produkcja testosteronu konsekwentnie się obniża. Im częściej sięgasz po alkohol – bez względu na jego rodzaj – tym bardziej jesteś narażony na niedobór męskich hormonów płciowych. Z każdą opróżnioną […]

  • Wpływ testosteronu na stan skóry. Czy testosteron powoduje pryszcze?

    Chociaż trądzik – powszechna choroba skóry – kojarzy się głównie z okresem dojrzewania, może utrzymywać się jeszcze długo po osiągnięciu dorosłości. Może również pojawić się po raz pierwszy u osób w dojrzałym wieku. Często można spotkać się z opinią, że szczególnie narażeni na niego są mężczyźni rozpoczynający terapię zastępczą testosteronem. Czy to prawda? Sprawdźmy, na […]

  • Testosteron a układ odpornościowy. Rola testosteronu w przebiegu infekcji i rozwoju chorób

    O testosteronie mówi się wiele. Określa się go mianem najważniejszego z męskich hormonów. I nie bez powodu – testosteron odgrywa kluczową rolę w utrzymywaniu sprawności seksualnej, wpływa na nastrój, umożliwia zachowanie optymalnej masy mięśniowej czy gęstości mineralnej kości. Jego funkcje jednak na tym się nie kończą. Badania dostarczają nam dowodów na to, że testosteron w […]