Poziom testosteronu wolnego a wiek – tabela, zależności

Norma testosteronu całkowitego u dorosłych mężczyzn według oficjalnych wytycznych ma wynosić 240-950 ng/dl. To dość szeroki przedział, a przecież wiadomo, że po 40. r.ż. poziom tego hormonu naturalnie spada. Dochodzi do tego jeszcze stężenie testosteronu wolnego, czyli tego, który realnie jest dostępny na poziomie komórkowym w naszym organizmie. Jaki jest prawidłowy poziom testosteronu wolnego na przestrzeni lat? Sprawdź tabelę i poznaj zależności wpływające na stężenie hormonu. W artykule znajdziesz:

• opis, jak zmienia się poziom testosteronu wolnego na przestrzeni lat u mężczyzny,
• tabelę pokazującą jak zmienia się testosteron wolny wraz z wiekiem;
• informację jak zbadać poziom testosteronu w domu;
• listę objawów doświadczanych przy odchyleniach testosteronu od normy.

Przyczyny zmian poziomu testosteronu na przestrzeni lat

Od wieku nastoletniego (ok. 11-14 lat) do mniej więcej 25 r.ż. mężczyzna ma coraz więcej testosteronu. Jądra osiągają swoją szczytową formę i rozpoczynają produkcję męskich hormonów płciowych. To wtedy następuje największy przyrost masy mięśniowej, wysoki popęd seksualny, zwiększona pewność siebie.

Jednak z wiekiem zaczyna się to zmieniać, a poziom testosteronu spada. Zjawisko to jest analogią dla kobiecej menopauzy i ma swoją nazwę: andropauza. Za obniżeniem się poziomu testosteronu u mężczyzn stoją najczęściej procesy starzenia się organizmu, które powodują np. zmniejszenie jąder lub zwiększenie stężenia białka wiążącego hormony płciowe – SHBG. Czasami powodem mogą być też choroby, których objawy stają się bardziej uciążliwe wraz z wiekiem, np. otyłość lub cukrzyca. Kolejną możliwością jest obniżenie się stopnia aktywności fizycznej u starszych mężczyzn, a także niektóre leki. 

Zwykle spadek testosteronu obserwuje się około 40. r.ż. mężczyzny, co może dawać takie objawy jak problemy z erekcją, utrata masy mięśniowej, tycie, problemy z płodnością. Często ma to związek ze spadkiem testosteronu wolnego.

Normy testosteronu wolnego w zależności od wieku

Jak zatem określić, czy poziom testosteronu wolnego jest w normie, skoro często podawane przedziały są bardzo szerokie? Z pomocą przychodzi rozpiska z Mayo Clinic Laboratories. Wynika z niej, że: 

• norma testosteronu wolnego u 20-latka to 5,05-20 ng/dl;
• norma testosteronu wolnego u 30-latka to 4,85-19 ng/dl;
• prawidłowy poziom testosteronu wolnego u 40-latka mieści się w przedziale 4,26-16,4 ng/dl;
• prawidłowy poziom testosteronu wolnego u 50-latka zawiera się w przedziale 3,87-15,6 ng/dl;
• poziom testosteronu wolnego u 60-latka powinien wynosić 3,47-13,9 ng/dl.

Warto poznać bardziej precyzyjny podział norm testosteronu, pokazujący jego możliwe wahania co 5 lat. Szczegóły znajdziesz w tabeli niżej. Pamiętaj też, że prawidłowy poziom testosteronu jest kwestią bardzo indywidualną, dlatego jeżeli odczuwasz objawy, które mogą być związane z niskim poziomem testosteronu, to każdorazowo wyniki badań zawsze warto skonsultować ze specjalistą medycznym. Szczególnie biorąc pod uwagę, że poziom testosteronu wolnego dla większości zdrowych mężczyzn powinien wynosić więcej niż 9 ng/dl, zatem znacznie powyżej wskazanych dolnych wartości.

Poziom testosteronu wolnego a wiek – tabela na podstawie Mayo Clinic

W przypadku chłopców normy testosteronu wolnego przedstawiają się następująco:

Testosteron całkowity w praktyce: jak czytać wynik, skoro norma jest szeroka?

Wiele osób patrzy tylko na „czy mieści się w normie 240–950 ng/dl” – ale to często za mało, żeby realnie ocenić sytuację. Ten sam wynik może być odbierany inaczej u 25-latka z objawami i inaczej u 60-latka bez objawów. Dlatego poniższa tabelka jest pomocą „pierwszego spojrzenia” (orientacyjnie), zanim pójdziesz w diagnostykę rozszerzoną.

Co warto zbadać razem z testosteronem, żeby wynik miał sens?

Jeżeli chcesz podejść do tematu rozsądnie (i nie kręcić się w kółko między „w normie” a „czuję się źle”), często warto dołożyć kilka parametrów, które pokazują, dlaczego testosteron spada albo dlaczego wolna frakcja jest niska mimo prawidłowego testosteronu całkowitego.

Jak przygotować się do badania i kiedy je powtórzyć?

Poziom testosteronu może się wahać w ciągu doby (najczęściej najwyższy jest rano) i reaguje na sen, stres, alkohol oraz intensywny trening. Jeśli chcesz, żeby wynik był miarodajny, najbezpieczniej wykonać badanie rano i – w razie wątpliwości – powtórzyć je po kilku–kilkunastu dniach w podobnych warunkach.

• wykonaj badanie rano (najlepiej w podobnych godzinach przy kolejnych pomiarach),
• dzień wcześniej unikaj ciężkiego treningu i dużej ilości alkoholu,
• zadbaj o sen – zarywana noc potrafi „zjechać” wynik,
• jeśli przyjmujesz leki – nie odstawiaj ich samodzielnie, ale zanotuj je do konsultacji.

Jak zbadać poziom testosteronu?

To proste: wystarczy zapisać się na badanie krwi. Jeśli Twoja pierwsza myśl to: nie mam czasu, to zbyt upierdliwe – zaplanuj domowy test na poziom testosteronu z uPacjenta. Choć zalecamy, aby wykonać kompleksowy pakiet, który znajdziesz TUTAJ, a następnie przesłać wyniki do bezpłatnej analizy na stronie Męskiej Kliniki. To usługa, dzięki której wykonasz zdecydowaną większość badań krwi jeszcze przed pracą, w ulubionym fotelu. Wyznacz termin, w którym ma przyjechać do Ciebie specjalista medyczny, który pobierze krew i zabierze próbkę do laboratorium. Pamiętaj, że badanie testosteronu należy wykonać w godzinach porannych, najlepiej między 6 a 8.

Za wysoki testosteron u mężczyzny – objawy

Jak to bywa w naturze, kluczowa jest harmonia. Zbyt wysoki testosteron również może powodować różnego rodzaju problemy, w tym te łóżkowe. U mężczyzn o zbyt wysokim poziome testosteronu można zaobserwować:

• trądzik;
• problemy z erekcją lub obniżone libido;
• nadmierne owłosienie lub łysienie;
• wahania nastroju lub stany depresyjne;
• wahania ciśnienia.

Jak zadbać o swoją męskość?

Nie ma nic bardziej pociągającego niż… zdrowie. Dlatego dbaj o siebie poprzez zbilansowaną dietę, regularną aktywność fizyczną, jakościowy sen, odpowiednią higienę, ograniczanie używek i regularne badania profilaktyczne. Zacznij już dziś – im wcześniej zaczniesz, tym większe szanse na utrzymanie optymalnego poziomu testosteronu oraz ogólnej kondycji zdrowotnej mimo upływających lat. Nie czekaj na objawy – działaj profilaktycznie, by cieszyć się zdrowiem na długie lata.

Żródła:

Hormonal treatment of acne vulgaris: an update. Mohamed L Elsaie.

Testosterone and sexual function in men. Giulia Rastrelli, Giovanni Corona, Mario Maggi.

Male Androgenetic Alopecia. Leila Asfour, William Cranwell, Rodney Sinclair.

Testosterone, mood, behaviour and quality of life. Michael Zitzmann.